Size Nasıl
Yardımcı Olabiliriz?
Ayhan Gül
16 Şubat 2021

Ayhan Gül

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı

Jinekolojik Onkoloji ve Kadın Doğumda Uygulanan Muayene, Girişim ve Operasyonlar

Jinekolojik Onkoloji ve Kadın Doğumda Uygulanan Muayene, Girişim ve Operasyonlar

63Görüntülenme
  • Jinekolojik muayene
  • Jinekolojik muayene, bunun için özel olarak tasarlanan masada hastanın bacaklarını desteklerin üzerine koymasıyla yapılır. Bu muayene çoğu kez kadınlar için rahatsız edici ve korkutucu olabilir. Ancak sanıldığının aksine ağrılı bir işlem değildir. Uygun bir ortamda gayet kolay bir şekilde uygulanabilir.
  • Muayene sırasında hekim bir veya iki parmağıyla vajene girerken aynı anda diğer eliyle kasıklara bastırarak vajinal muayene yapabilir. Sonrasında spekulum isimli cihaz, kayganlaştırıcı bir jel veya su ile ıslatılarak vajene girilir, vajen duvarları ve rahim ağzı görünür hale gelir.Bu şekilde hem bu bölgeler görsel olarak incelenir hem de smear, HPV testi alma gibi işlemler uygulanabilir. Henüz cinsel ilişki yaşamamış kızlarda veya vajene girmeye engel oluşturan  durumların varlığında anüsten girilerek muayene yapılabilir.

 

  • Transvajinal ultrasonografi
  • Vajene girişe uygun tasarlanmış bir prob kullanılır. Önce prob üzerine bir prezervatif geçirilir ve bu şekilde vajene girilerek uygulanır. Ultrasonografi karın üzerinden de uygulanabilir. Her ikisinin de özel kullanım yerleri, avantaj ve dezavantajları vardır.

 

  • Smear ve HPV testi alınması
  • Vajene spekulum takılıp rahim ağzı görünür hale geldikten sonra bir fırça veya spatula ile sürüntü alınır. HPV testi için örnek alımı da aynı şekilde gerçekleştirilir. Çok hızlı gerçekleştirilen basit ve ağrısız işlemlerdir.

 

  • Parça alma (biyopsi)
  • Gerekli görüldüğünde vulva, vajen ve rahim ağzından (serviks) incelenmek üzere parça alınması işlemidir. Bu işlem alınacak parçaya ve hastanın durumuna göre lokal ve genel anestezi altında gerçekleştirilebilir.

 

  • Rahim boşluğundan parça alınması (endometrial biyopsi):
  • Özellikle anormal kanaması olan veya rahim boşluğunda şüpheli lezyon bulunan kadınlara uygulanan bir işlemdir. Bu işlem lokal veya genel anestezi altında gerçekleştirilir. Rahim ağzı bir aletle tutulur ve rahim boşluğuna yapılan işleme bağlı olarak ince bir plastik kanül veya metal bir cihazla girilerek rahim içinden doku örneği alınır.
  • Bazı durumlarda tüm rahim boşluğunun ve rahim ağzı kanalının detaylı bir şekilde örneklenmesi veya polip gibi bir kitlenin çıkarılması gerekebilir. Bu durumda genel anestezi altında önce rahim ağzı kanül kullanılarak genişletilir. Böylece daha geniş kanül ve cihazların rahim boşluğuna girişi kolaylaşır. Boşluğa girilerek tüm duvarlardan yeterli miktarda doku alınır. Bu işlem dilatasyon (genişletme) ve küretaj (kazıma) kelimelerinin İngilizce halinin kısaltması olan D&C (Dilation and curettage) olarak da anılır. 

 

  • Kolposkopi
  • Kolposkopi vulva, vajen ve daha sıklıkla rahim ağzının, büyütme özelliğine sahip kolposkop denilen optik bir cihazla incelenmesidir. Bu inceleme sırasında belirli boyalar kullanılarak anormal dokular tespit edilir ve bir  tanı konulabilir veya bu alanlardan  parça alınabilir. Bu işlem jinekolojik muayeneyle benzerdir. Vajene spekulum takıldıktan sonra cihazla görsel olarak inceleme işleminden ibarettir.

 

  • Konizasyon
  • Rahim ağzından koni şeklinde geniş olarak parça alınması işlemidir. Bu işleme bisturiyle yapılırsa soğuk konizasyon, lup şekilli bir elektrokoterle yapılırsa LEEP denmektedir. Günümüzde genellikle LEEP yapılsa da bazı özel durumlarda soğuk konizasyon da uygulanabilmektedir. Her iki işlem de genel anestezi altında uyutularak yapılmaktadır.
  • Rahim alınması (Histerektomi)
  • Gerekli durumlarda ameliyatla rahim alınabilir. Bu operasyon karın açılarak, vajinal veya kapalı (laparoskopik) olarak uygulanabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı hastaya konulan tanı ve daha önceki geçirdiği operasyonlar gibi etkenlere bağlı olarak değişir. Rahim bütün olarak alındığında total histerektomi, rahim ağzı bırakılarak alındığında subtotal histerektomi olarak isimlendirilir.
  • Karından rahim alınması operasyonunda (TAH=Total Abdominal Histerektomi) karında bir kesi açılarak batına girilir. Bu kesi, yapılacak operasyona göre sezaryen gibi yatay veya dik bir şekilde yapılabilir. Rahim ve gerekli durumlarda her iki yumurtalık çıkarılır. Vajen, üst tarafında rahim ağzıyla olan bileşkeden kesilir. Gerekli olmayan durumlarda vajen dokusu çıkarılmaz. Yani bu ameliyatta vajene dokunulmaz, dolayısıyla cinsel hayat devam eder. Kanser gibi bazı durumlarda vajen üst kısmı kısmen çıkarılabilir.
  • Her iki yumurtalık ve tüple birlikte rahmin çıkarıldığı operasyonun ismi ise TAH +BSO’dur (Total Abdominal Histerektomi+ Bilateral Salpingo Ooferektomi)
  • Rahim alma operasyonu, serviks kanseri gibi durumlarda evreye bağlı olarak daha geniş bir şekilde gerçekleştirilebilir. Bu operasyonlara genel olarak radikal histerektomi denilmektedir.
  • Rahim vajinal yolla da çıkarılabilir. Bu operasyonun ismi vajinal histerektomidir. Onkolojide kullanımı sınırlıdır. Bu operasyonda hasta jinekolojik muayene pozisyonuna alınarak rahim vajenden çıkarılır, karına kesi uygulanmaz.
  • Kapalı (laparoskopik) rahim alınması operasyonuna ise laparoskopik histerektomi ismi verilir. Karın ön duvarında, bir adet kamera ve 2-3 adet aletin girebilmesi için 5-12 mm genişliğinde delikler açılır. İşlem, deliklerden kanüllerle girilerek uygulanır. Bağlantıları kesilen rahim ve gerekirse yumurtalıklar vajinal yoldan dışarı alınır.

 

  • Kist operasyonları
  • Jinekolojik onkolojide yumurtalık kistleri, kanser şüphesinin olması veya daha ilerde risk yaratması olasılığına karşı çıkarılır. Hastanın yaşı, çocuk isteyip istemediği ve kistin operasyon sırasında konulmuş patolojik tanısı doğrultusunda sadece kist veya o taraf yumurtalık beraber çıkarılabilir. Kist parçalanmadan çıkarılabilecekse ve kanser ihtimali azsa öncelikli operasyon şekli laparoskopiktir. Ancak bazı kistlerde kanser ihtimali çok yüksek veya kapalı olarak çıkarılamayacak kadar büyük olabilir. Bu durumda açık operasyon tercih edilir.
  • Kapalı olarak çıkarılan kistin patolojik incelemesi (frozen) ile kanser tanısı konursa genelde kapsamlı bir girişim gerektiğinden açık operasyona geçilebilir.

 

  • Vulva operasyonları (Vulvektomi)
  • Vulva kanserinde uygulanan operasyondur. Tümörün boyutu ve yerleşimine göre radikal vulvektomi gibi farklı şekil ve isimlerle uygulanabilir. Vulvadaki tümör ile çevresindeki sağlam doku belirli bir genişlikte birlikte çıkarılır. Tümörün büyüklüğü, yeri ve yaygınlığına göre tek veya iki taraflı kasık lenf nodları da çıkarılır.

 

  • Omentektomi
  • Omentum, kalın bağırsak ve mideye bağlı aşağı doğru sarkan yağ dokusundan oluşmuştur. Jinekolojik kanserler bu dokuyu tutabilir. Gerekli görüldüğünde omentum kısmen veya tamamen çıkarılabilir. Bu işleme omentektomi denir.

 

  • Lenf nod çıkarılması
  • Vücutta beyaz kan olarak da anılan lenf dolaşımında bulunan yapılardır. Bunlar büyük damar komşuluklarında bulunur. Birçok kanserde olduğu gibi jinekolojik kanserlerde de bu nodlara kanser yayılımı olabilir. Operasyonlarda kanser türü ve evresine bağlı olarak bu nodlar çıkarılabilir veya örneklenebilir. Bu işleme lenf nod diseksiyonu denilmektedir.

 

 

Op. Dr. Ayhan GÜL

Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi