HPB Cerrahisi, “Hepatopankreatikobilier Cerrahi” ifadesinin kısaltmasıdır. Bu cerrahi alan; karaciğer (hepatik), pankreas ve safra yolları (biliyer sistem) hastalıklarının tanı, cerrahi tedavi ve takip süreçleriyle ilgilenir. Gelişmiş cerrahi teknikler, modern görüntüleme yöntemleri ve multidisipliner yaklaşımlar sayesinde bu bölgede görülen birçok hastalık günümüzde daha ayrıntılı değerlendirilebilmekte ve uygun tedavi planları oluşturulabilmektedir.

Karaciğer, pankreas ve safra yolları; sindirim sistemi, metabolizma ve vücudun birçok yaşamsal fonksiyonu açısından önemli organlardır. Bu organlarda gelişen hastalıklar bazen uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle erken tanı, doğru değerlendirme ve uygun tedavi planlaması büyük önem taşır.

HPB Cerrahisi Nedir?

HPB Cerrahisi; karaciğer, pankreas, safra kesesi ve safra yollarını ilgilendiren iyi huylu ve kötü huylu hastalıkların cerrahi tedavisini kapsayan ileri düzey bir cerrahi uzmanlık alanıdır.

Bu alanda cerrahi planlama yapılırken yalnızca hastalığın bulunduğu organ değil, hastanın genel sağlık durumu, görüntüleme bulguları, laboratuvar sonuçları ve diğer branşların değerlendirmeleri birlikte ele alınır.

HPB cerrahisi çoğu zaman genel cerrahi, gastroenteroloji, girişimsel radyoloji, medikal onkoloji, radyasyon onkolojisi, patoloji ve anesteziyoloji gibi birçok branşın birlikte çalışmasını gerektiren multidisipliner bir yaklaşım içerir.

HPB Cerrahisinin İlgi Alanına Giren Hastalıklar

HPB cerrahisi oldukça geniş bir hastalık grubunu kapsar.

Bunlardan bazıları şunlardır:

Karaciğer Hastalıkları

• Karaciğer tümörleri
• Karaciğer metastazları
• Hepatoselüler karsinom
• İntrahepatik safra yolu tümörleri
• Karaciğer kistleri
• Hidatik kist
• İyi huylu karaciğer tümörleri
• Karaciğer apseleri

Pankreas Hastalıkları

• Pankreas kanseri
• Pankreas kistleri
• Nöroendokrin pankreas tümörleri
• Kronik pankreatit
• Akut pankreatit komplikasyonları
• Pankreas başı tümörleri

Safra Kesesi ve Safra Yolu Hastalıkları

• Safra kesesi taşı
• Safra kesesi iltihabı
• Safra yolu taşları
• Safra yolu darlıkları
• Safra yolu tümörleri
• Safra kesesi polipleri
• Safra kesesi kanseri

Karaciğer Hastalıkları Neden Önemlidir?

Karaciğer, insan vücudunun en büyük iç organlarından biridir ve yüzlerce farklı metabolik görevi bulunmaktadır.

Karaciğer;

• Protein üretir,
• Kanın pıhtılaşmasını sağlayan faktörleri sentezler,
• İlaçların metabolizmasını gerçekleştirir,
• Vitamin depolar,
• Toksinleri temizler,
• Safra üretir.

Karaciğer hastalıkları erken dönemde belirti vermeyebilir. Hastalık ilerledikçe;

• Halsizlik
• İştahsızlık
• Karın ağrısı
• Sarılık
• Kilo kaybı
• Karında şişlik

gibi belirtiler görülebilir.

Pankreas Hastalıkları Nelerdir?

Pankreas hem sindirim sistemi hem de hormon üretimi açısından önemli görevler üstlenir.

İnsülin ve glukagon gibi hormonları üretirken aynı zamanda sindirim enzimlerini de salgılar.

Pankreas hastalıkları arasında;

• Pankreas kanseri
• Pankreas kistleri
• Kronik pankreatit
• Akut pankreatit
• İyi huylu pankreas tümörleri

yer almaktadır.

Pankreas hastalıkları bazen uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir.

Safra Kesesi ve Safra Yolları Hastalıkları

Safra sistemi; karaciğerde üretilen safranın bağırsaklara taşınmasını sağlar.

En sık görülen hastalıklar:

• Safra taşı
• Safra kesesi iltihabı
• Safra yolu taşı
• Safra yolu darlıkları
• Safra yolu kanserleri

olarak sıralanabilir.

Safra yolu tıkanıklığında;

• Sarılık
• Kaşıntı
• Koyu renkli idrar
• Açık renkli dışkı

gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

HPB Hastalıklarının Belirtileri

Karaciğer, pankreas ve safra yolları hastalıklarında görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Karın ağrısı
• Sarılık
• Bulantı ve kusma
• Kilo kaybı
• İştahsızlık
• Ateş
• Karında şişlik
• Sırt ağrısı
• Sindirim problemleri
• Yağlı gıdalara karşı hassasiyet
• Açık renkli dışkı
• Koyu renkli idrar

Bu belirtiler birçok farklı hastalıkta görülebileceğinden kesin tanı için ayrıntılı değerlendirme gerekir.

HPB Cerrahisinde Tanı Yöntemleri

Tanı süreci hastanın şikâyetlerine ve klinik bulgularına göre planlanır.

Başlıca yöntemler:

Laboratuvar Testleri

• Karaciğer fonksiyon testleri
• Bilirubin
• Pankreas enzimleri
• Tümör belirteçleri
• Tam kan sayımı

Görüntüleme Yöntemleri

• Ultrasonografi
• Bilgisayarlı Tomografi (BT)
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
• MRCP
• Endoskopik Ultrasonografi (EUS)
• PET-BT
• ERCP (uygun hastalarda)

Patolojik Değerlendirme

Kesin tanı gerektiğinde biyopsi uygulanabilir.

HPB Cerrahisinde Uygulanan Cerrahi İşlemler

Hastalığın türüne göre farklı cerrahi yöntemler uygulanabilir.

Başlıca işlemler:

Karaciğer Rezeksiyonu

Karaciğerin hastalıklı bölümünün çıkarılması işlemidir.

Pankreas Cerrahisi

Pankreasın hastalıklı kısmının çıkarılması planlanabilir.

Bazı durumlarda Whipple ameliyatı uygulanabilir.

Safra Kesesi Ameliyatı (Kolesistektomi)

Safra kesesi taşları ve bazı diğer hastalıklarda uygulanabilir.

Laparoskopik veya uygun durumlarda farklı cerrahi yöntemler tercih edilebilir.

Safra Yolu Cerrahisi

Safra yollarındaki darlıklar veya tümörlerde cerrahi tedavi planlanabilir.

Karaciğer Kist Cerrahisi

Hidatik kist veya büyük semptomatik kistlerde uygulanabilir.

Minimal İnvaziv Cerrahi Yaklaşımlar

Teknolojik gelişmeler sayesinde bazı HPB hastalıklarında minimal invaziv cerrahi yöntemler uygulanabilmektedir.

Bunlar arasında:

• Laparoskopik cerrahi
• Robotik cerrahi (uygun merkezlerde)
• Girişimsel radyolojik işlemler

yer alabilir.

Hangi yöntemin uygulanacağı hastalığın özelliklerine göre belirlenir.

Ameliyat Öncesi Değerlendirme

HPB cerrahisi planlanan hastalarda;

• Kalp değerlendirmesi
• Solunum değerlendirmesi
• Kan testleri
• Görüntüleme yöntemleri
• Anestezi değerlendirmesi

gibi birçok inceleme yapılabilir.

Ameliyat Sonrası Takip

Cerrahi sonrasında;

• Ağrı kontrolü
• Beslenme planlaması
• Karaciğer fonksiyonlarının takibi
• Dren takibi
• Enfeksiyon kontrolü
• Patoloji değerlendirmesi

gibi süreçler yürütülür.

Takip süresi hastalığın türüne göre değişebilir.

HPB Cerrahisinde Multidisipliner Yaklaşımın Önemi

Karaciğer, pankreas ve safra yolları hastalıklarının değerlendirilmesinde birçok uzmanlık alanının birlikte çalışması önemlidir.

Bu ekip içerisinde;

• Genel Cerrahi
• Gastroenteroloji
• Girişimsel Radyoloji
• Medikal Onkoloji
• Radyasyon Onkolojisi
• Patoloji
• Anesteziyoloji
• Yoğun Bakım

gibi bölümler yer alabilir.

Multidisipliner yaklaşım, hastaya en uygun tedavi planının oluşturulmasına katkı sağlar.

Karaciğer, Pankreas ve Safra Yolları Sağlığını Korumak İçin Neler Yapılabilir?

Bazı hastalıklar önlenemese de aşağıdaki yaşam alışkanlıkları genel sağlık açısından fayda sağlayabilir:

• Dengeli beslenmek
• Sağlıklı kiloyu korumak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Sigara kullanmamak
• Alkol tüketimini sınırlandırmak
• Diyabet ve kolesterol kontrolünü sağlamak
• Gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak
• Düzenli sağlık kontrollerini aksatmamak

HPB Cerrahisi; karaciğer, pankreas ve safra yollarını ilgilendiren hastalıkların tanı, cerrahi tedavi ve takip süreçlerini kapsayan ileri düzey bir cerrahi uzmanlık alanıdır. Bu organlarda gelişen hastalıkların erken dönemde değerlendirilmesi, uygun görüntüleme yöntemlerinin kullanılması ve multidisipliner yaklaşımla tedavi planlanması, hastalık yönetiminde önemli bir yer tutar.

Karın ağrısı, sarılık, açıklanamayan kilo kaybı, uzun süren sindirim sistemi şikâyetleri veya görüntüleme yöntemlerinde saptanan karaciğer, pankreas ya da safra yolu bulguları gibi durumlarda hekim değerlendirmesi, altta yatan nedenin belirlenmesi açısından önem taşır.